Je scriptie begint op dag 1. Nee, ik bedoel niet dat je in je eerste jaar al hoofdstuk 1 moet schrijven, maar dat je op dag 1 begint met het vormen van de student die straks in het laatste jaar wél die scriptie gaat schrijven.
Je scriptie is namelijk hét moment waarop alles samenkomt wat je in de jaren ervoor gedaan hebt. Plannen, kennis verwerken, kritisch denken, schrijven, feedback vragen en gebruiken, bijsturen. Onmisbare vaardigheden tijdens het schrijven van je scriptie, op z’n zachtst gezegd superonhandig als je ze in het scriptiesemester nog moet gaan ontwikkelen. Daarmee begin je op dag 1: de vijf fundamenten van studeren als een pro – die je nooit perfect hoeft te beheersen, zolang je maar kunt herkennen waar jij tijd, overzicht of vertrouwen verliest.
Fundament 1: Regie
Een planning kan propvol staan en je tóch geen idee geven wat je nu moet doen. “College uitwerken”, “beginnen aan paper” en “leren voor tentamen” zijn namelijk geen concrete taken, maar complete projecten die zich als één onschuldig regeltje hebben vermomd. Als je jezelf aanwent je taken meteen goed op te schrijven, hoef je daar straks niet meer over na te denken, en eindig je niet met een lijst vol vage kreten.
Een goede manier om je taken op te schrijven is:
werkwoord + concreet ding + duidelijke eindstreep
Je schrijft dus niet op “Paper voorbereiden”, maar bijvoorbeeld wel: “Open de opdrachtomschrijving en markeer de drie eisen waaraan mijn paper moet voldoen”.
Natuurlijk lost dat niet je hele planning op, maar het zorgt er wel voor dat je kunt beginnen zonder eerst opnieuw te moeten bedenken wat “paper voorbereiden” eigenlijk betekende. Je hoeft niet alles perfect onder controle te hebben, je hoeft alleen te weten wat je eerstvolgende uitvoerbare stap is.
Fundament 2: Kennis
Een uitroepteken, een highlight of “belangrijk voor het tentamen” vertelt je toekomstige zelf vooral dát je ooit hebt opgelet, niet wat je begreep of waarom het belangrijk was. En ook niet welk deel nog onduidelijk bleef. Dit los je op door iedere aantekening af te ronden met drie korte regels:
Dit ging over…
Het belangrijkste verband is…
Dit begrijp ik nog niet…
Eén zin per regel is genoeg; je hoeft echt geen tweede samenvatting te schrijven. Kun je die regels na een paar dagen niet meer invullen voor een aantekening? Dan weet je meteen wat er in je oorspronkelijke aantekening ontbrak!
Gebruik dezelfde afsluiting straks bij je eerstvolgende college, vóórdat je je laptop dichtklapt of je collegeblok weglegt. Daarmee bewaar je niet alleen informatie, maar ook de context die je later nodig hebt om die opnieuw te begrijpen en te gebruiken. Als je nu wat je hoort en leest zo verwerkt dat je toekomstige zelf er ook nog iets aan heeft, ben je jezelf in de toekomst ontzettend dankbaar.
Fundament 3: Denken
Veel aantekeningen bij bronnen zijn keurige samenvattingen van wat iemand anders heeft gedacht. Dat is nuttig, maar het is nog niet hetzelfde als zelf redeneren. Ook hier zit het geheim in drie regels die je aan een bronaantekening toevoegt:
Wat wordt er beweerd?
Waarom wordt dat beweerd?
Wat concludeer, betwijfel of vraag ík hierdoor?
Moet je dan bij iedere bron onmiddellijk een uitgesproken mening hebben? Welnee. Je eigen bijdrage kan ook een vraag, een verbinding met iets anders of een voorlopig bezwaar zijn. Het gaat erom dat je zichtbaar maakt waar de bron ophoudt en jouw denken begint. Alleen reproduceren wat een docent of een auteur zei, kan iedereen. De vraag is nu juist wat jij met die bron doet.
Fundament 4: Schrijven
“Eerst nog even nadenken wat ik precies wil zeggen.” Klinkt verstandig? Of is het vooral een heel keurige manier om niet te beginnen? Schrijven is namelijk niet alleen het opschrijven van een gedachte die al helemaal af in je hoofd zat: tijdens het schrijven ontdek je vaak pas wat je eigenlijk bedoelt.
Merk je dat je vaak als een zombie naar een leeg document zit te staren, wachtend op een openbaring om de eerste zin te kunnen schrijven? Probeer het dan eens op deze manier:
- Kies één concrete vraag waarover je wilt schrijven; voor een opdracht, een paper, of gewoon als oefening.
- Zet een timer op tien minuten.
- Schrijf een antwoord zonder zinnen te verbeteren of iets te schrappen.
- Lees het daarna één keer terug en markeer één zin die bruikbaar is.
Misschien is die ene zin nog niet je definitieve formulering, maar dat hoeft ook niet. Je hebt je writer’s block overwonnen en materiaal gemaakt waar eerst alleen een leeg document stond. Schrijven is denken. Regelmatig formuleren, uitproberen en herschrijven, in plaats van wachten tot de perfecte tekst vanzelf verschijnt.
Fundament 5: Bijsturen
“Volgende week moet ik echt beter plannen.” Dat klinkt als een voornemen, maar het vertelt je niet wat je wilt behouden, wat je anders gaat doen of waar je hulp bij nodig hebt. Wat is “beter plannen” precies? Die vraag kun je alleen beantwoorden met drie andere:
Wat werkte en wil ik behouden?
Wat werkte niet en verander ik concreet?
Waar heb ik hulp bij nodig, en aan wie ga ik die vragen?
Maak je antwoorden klein en uitvoerbaar. Schrijf dus niet op “ik moet minder uitstellen”, want daarmee verleg je het probleem alleen maar. Wat je wel kunt doen, is iets opschrijven als: “ik blokkeerde twee keer bij het zoeken naar bronnen; donderdag vraag ik mijn docent of de bibliothecaris om hulp met zoektermen”.
Op tijd kijken naar wat werkt, aanpassen wat niet werkt en hulp gebruiken waar dat nodig is, voorkomt dat je volledig vast komt te zitten.
Studeren als een pro
De vijf fundamenten zijn geen vijf losse routines die je vanaf morgen allemaal foutloos moet uitvoeren: ze grijpen in elkaar, daar zit hun kracht. Regie zorgt dat je weet wat je moet doen. Door actief kennis te verwerken, verzamel je bruikbaar materiaal om over na te denken. Dat denken geeft je iets om over te schrijven, en tijdens het schrijven ontdek je waar je kennis of redenering nog gaten vertoont. Door regelmatig bij te sturen, bepaal je vervolgens wat je wilt behouden en waar iets moet veranderen.
Je hoeft dit systeem ook niet religieus te volgen; de uil van Minerva komt niet op je hoofd poepen als het even misgaat. Want er komen weken waarin je planning ontspoort, je aantekeningen blijven liggen of je pas veel te laat ontdekt dat je hulp nodig had. Studeren als een pro betekent echt niet dat dat nooit meer gebeurt. Het betekent dat je eerder herkent waar je vastloopt en dat je weet aan welke knop je kunt draaien om weer de juiste richting op te gaan. Pak het gewoon weer op als je het hebt laten versloffen. De vijf fundamenten zijn een richtlijn, geen wet van Meden en Perzen, en al helemáál niet in steen gebeiteld.
De Dag 1-scan
Aan welk fundament kun je nu het beste werken? Dat hoeft helemaal niet het fundament te zijn waarop je het laagst scoort. Misschien loopt je planning behoorlijk, maar staat er binnenkort een paper voor de deur en levert oefenen met schrijven je daarom nu de meeste winst op. Of misschien lijkt schrijven je grootste probleem, terwijl je vooral vastloopt doordat je aantekeningen te weinig bruikbaar materiaal bevatten.
De Dag 1-scan is daarom geen rapport waarop je voor ieder onderdeel een voldoende moet halen. De scan helpt je kijken welk fundament op dit moment de meeste invloed heeft op je studie, en waar één kleine verandering mogelijk meerdere andere dingen makkelijker maakt.
Je kunt met ieder van de vijf tips hierboven vandaag al beginnen. Het gratis webinar Je scriptie begint op dag 1 helpt je om niet willekeurig alles tegelijk te willen verbeteren, maar gericht te kiezen.
Tijdens het webinar vul je de Dag 1-scan in, zie je hoe de vijf fundamenten in jouw studie op elkaar inwerken en kies je één concreet experiment om dertig dagen uit te proberen. Geen complete persoonlijkheidsrenovatie vóór maandagochtend, maar één verandering waarvan je daadwerkelijk kunt ontdekken of die voor jou werkt.
De eerstvolgende editie is op donderdag 3 september om 19:30 uur. Meld je hier gratis aan.
